|
Kilolu mu, yoksa zayıf çocuk mu sağlıklıdır?
Pek çok anne-baba çocukları şişman olduğunda sağlıklı, zayıf olduğunda ise sağlıksı kanısına varırlar. Peki böyle düşünmekte haklılar mı, uzmanımıza sorduk…
Bazı çocuklar ince uzun yapılı, ama sağlıklı olurlar. Bu çocukların kas yapıları sağlam, ten¬leri pembedir. Bütün gün yorulmadan koşup dururlar. Bununla birlikte, anne¬leri onları daha "toplu" görmek ister, güçlendirici ilaçlar vermesi ve çocuğu¬nu daha çok yemeye zorlaması için ço¬cuk doktorlarının kapılarını aşındırır¬lar. Buna karşılık, şişman çocuklar, yorgun, ağır ve beceriksiz oldukları halde, anne-babaları için birer gurur kaynağıdırlar. Genellikle, anne şişman çocuğunun du¬rumundan kaygı duymaz. Oysa bu ço¬cuklar doktora gösterilmeli ve doktor gerekli görürse, bir metabolizma uzmanına gösterilmelidirler. Bir çocuk gerçekten zayıfsa, yine aynı yolu izlemek gerekir. Bir çocuğa ancak ağırlığı normal ağırlık¬tan yüzde on daha az ya da fazla ise za¬yıf ya da şişman denilebilir. Uzmanlar çocuğu muayene ettikten sonra zayıflığının ya da şişman¬lığının nedenlerini belirler; beslenme uzmanı ise izlenecek rejimi saptar. Ço¬cuğa bir beslenme rejimi uygulayacak anne-babaların bazı tedbirleri almaları gerekir. Çünkü çocuk bu konuda hiçbir fikir sahibi değildir ve bu alandaki her zorlamaya tepki gösterir. Çocuğu az beslemek gerekiyorsa, aldığı besin miktarını azaltmak gerekir. Tersi¬ne, çocuğun daha çok yemesi gerekiyorsa, tabakları iyice doldurmak yerine, çocuğa az fakat çeşitli yemekler veril¬melidir. Bu tedbirleri daha kolay dayanılabilir duruma getirmek ve çocuğun bu kısıtla-maları ya da zorlamaları anne-babasının bir kötülüğü olarak yorumlamasını ön¬lemek için Kadıköy Şifa Tıp Merkezi Ataşehir'den Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Keyhan Fidan sizler için önemli bilgiler verdi.
Şişmanlık ve zayıflık nedir?
Öncelikle "Şişmanlık" ve "Zayıflık" terimlerini tanımlamak gerekiyor. Her çocuğun yaşına uygun ve özellikle boyuna uygun gerekli kilodan, belli oranda daha az olmasına "zayıflık", daha fazla olmasına "şişmanlık" denir. Bu durumlar kendi içinde sınırda, tam ve aşırı olarak sınıflandırılır. Şişmanlık vücutta yağ dokusunun orantısız artmasıdır. Yağ dokusu miktarı yağ hücrelerinin sayısına bağlıdır. Süt çocukluğu döneminde başlayan şişmanlıkta bu hücrelerin sayısı artar ve erişkinlik dönemi için potansiyel şişman birey olma riski taşır. Şişman kişilerin ağırlığının azaldığı dönemde bu hücre sayıları azalmaz, sadece hacimlerinde küçülme olur. Şişmanlık hipertansiyon, kalp-damar hastalıkları, Tip 2 diyabet, eklem hastalıkları için zemin hazırlar. Bu hastalıklar erişkinlikte olduğu gibi çocukluk döneminde de kilolu olanlarda daha sık görülür.
Şişman çocuk mu sağlıklı zayıf çocuk mu?
Ailelerin çocuklarının kilolu veya zayıf olma kanısı, sosyo-kültürel beğenilere göre değişir. Aileler genelde kilolu olduğu düşünülen çocukların sıklıkla ileride de kilolu olacağı, zayıf olarak düşünülen çocukların ise büyüyemediği ve sık hasta olacağından kaygılıdırlar.
Yetersiz beslenme hastalıklara yol açar
Yetersiz beslenen çocuklar, vücudun yapıtaşları için ve savunma sistemini aktifleştiren maddeleri daha az aldıkları için enfeksiyon hastalıklarına daha yatkındırlar. Görüldüğü gibi, her iki tip beslenme problemi de kendine has sağlık sorunlarını beraberinde getirir.
Çocukluk döneminde ideal kilo
Çocukluk döneminde yeterli kilo alımı büyümenin ilk göstergesidir. Uzun dönem yetersiz beslenen çocukta boy uzaması da etkilenir ve büyüme geriliğinden bahsedilir. Yetersiz beslenmeyle, beyin gelişimi için gerekli olan gıdaların da az alınmasına bağlı olarak zeka ve öğrenme becerileri de geriler.
Sağlıklı yenidoğanların vücut ağırlığının yüzde 14'ü yağ dokusudur. Bu oran süt çocukluğu döneminde iki kat artar, daha sonraki yıllarda artış oranı azalır. Yetersiz beslenme ile daha az, fazla beslenmeyle aşırı yağ hücre yapımı oluşur, dolayısıyla ileriki yaşların kilo durumu da az çok bu yaşlarda belli olur. Aşırı şişmanlık ve zayıflık durumları hastalık olarak kabul edilip, düzenli ve doktor denetiminde kontrol altına alınmalıdır.
Beslenme programı uygularken…
Çocukların yaşlarına göre kilo alımları değişmekle birlikte, kilo alımı ilk 6 ay en hızlı şekilde, daha sonraki yıllarda azalarak devam eder. Ergenlik döneminde büyümenin hızlanmasıyla kilo alım hızı da artar. 1 yaştan sonra yıllık 2-2.5 kilo alımı yeterlidir. Ailelerin, çocuklarına beslenme programı hazırlarken, bütün besin gruplarını göz önünde tutmaları gerekir. Tek yönlü beslenme ( protein veya karbonhidrat ağırlıklı) olması her zaman sakıncalıdır. Çocuklar büyümekte olduklarından daha fazla kalsiyum içeren süt ürünleri mutlaka alınmalıdır, günlük 2 bardak kadar süt, 1-2 yemek kaşığı yoğurt ve 1-2 dilim peynir bu ihtiyacı karşılar. Protein içeren et grubundan en az bir öğün alınmalıdır. Proteinleri vücutta kullanılır hale getirmek için beslenmede mutlaka karbonhidrat bulunmalı, her öğün tüketilen 1 dilim ekmek ve özellikle sebzeler doğru kaynaklardır. Yeterli vitaminleri almaları için 1-2 porsiyon meyve her gün alınmalıdır. Abur-cubur dediğimiz hazır gıdalar ve cipsler beslenmeyi engellediği gibi aşırı kilo alımına ve alerjik hastalıklara davetiye çıkarır.
|
