Taylan Kümeli

Beyin gelişimi anne karnında başlar ve adölesan çağ boyunca da devam eder. Gelişimi en hızlı yaşamın ilk birkaç yılında olur ve büyük bölümü 5 yaşına gelmeden tamamlanır. Hayatın geri kalan kısmında ise bu dönemde şekillenmiş beyin kullanılır. Beynin sürekli aktif olması, dikkat ve konsantrasyon açısından zengin olması yediğimiz besinlerle ilişkilidir. Beynin en önemli enerji kaynağı besinlerdir. Tükettiğimiz besinler sindirildikten sonra kan yoluyla beyne gelir, ancak her besin beyin tarafından kabul edilmez, kan beyin bariyeri, beyne giren bütün besin öğelerini konrtol eder ve yararlı olan besinin geçişine izin verir. Kan beyin bariyerinden geçebilen bazı besin öğelerinin, özellikle çocukluk çağlarında tamamlanan beyin gelişimi üzerine oldukça önemli etkisi vardır. Kolin, Omega-3 yağ asitleri, antioksidan maddeler, tahıllar ve demir bunlardan bazılarıdır.

Beyin gelişimine Kolin desteği
Bir çeşit B vitamini olan Kolin, çocukların beyin gelişimi açısından oldukça önemli bir besin öğesidir. Beyin de hafıza hücreleri için hayati öneme sahiptir ve yoğun olarak bulunur. Hücreler ne denli Kolin içerirse, hafıza o denli iyi olur. Hafıza vitamini olarak da adlandırılır. Öğrenme yeteneğinin gelişmesini sağlar. Beyin gelişimi, yaşamın ilk yıllarında olduğu için hamile ve emzikli bayanlar Kolin içeren besin tüketimine önem vermelidir. Ayrıca doğal olarak anne sütünde bulunduğu için bebeklere yeterli düzeyde anne sütü verilmelidir. Sinir hücrelerinin kas hücreleriyle iletişimini sağlar. Beyin organizasyonu ve fonksiyonu üzerinde kalıcı etkileri bulunur. Soya fasulyesi, yumurta (sarısı), yer fıstığı, patates, karnabahar, mercimek, yulaf, susam tohumu ve keten tohumu kolin'den zengindir.

Bilişsel fonksiyonlar için Omega-3
Omega-3 yağ asitleri çocuklarda bilişsel fonksiyonlar için oldukça önemlidir. Hafıza ve mental fonksiyonlarda önemli gelişme sağlar. Balığın özellikle çocuklarda zekayı geliştirici özelliği vardır. Düzenli olarak Omega-3 bakımından zengin besinler tüketenlerde beyin yaşlanması daha da yavaşlar. Anne sütü de doğal bir omega-3 kaynağıdır. Yaşamın ilk günlerinden itibaren anne sütü ile beslenen bebeklerin ilerleyen dönemlerde zeka düzeylerinin ve bilişsel fonksiyonlarının anne sütü almayanlara göre daha iyi olduğu gösterilmiştir. Civaya maruziyet nedeniyle çocuklarda balık tüketimi haftada 2-3 kez ile sınırlandırılmalıdır. Yağlı balıklarda (sardalye, ringa, somon, ton, uskumru), ceviz, badem gibi yağlı tohumlarda, keten tohumu ve yağında ve yeşil yapraklı sebzelerde bulunur.

Antioksidanlar çok yararlı
Beyin özellikle kan akımının ve demir miktarının fazla olması nedeniyle oksidatif zedelenmeye yatkındır. Çocuklar ve yaşlılarda ise bu risk daha fazladır. Oksidatif zedelenmeyi önlemek için antioksidan maddeleri içeren besinler çocuk beslenmesinde önemlidir. Anne sütünde antioksidan öğelerin çoğu bulunduğu için, bebeklerin anne sütüyle beslenmeleri beyni zararlı öğelere karşı korur. Başlıca antioksidan maddeler A, C ve E vitaminleri ve selenyum mineralidir. C vitamini; maydanoz, kuşburnu, yeşilbiber, limon, portakal, çilek, yaban mersini, greyfurt, kivi, enginar, brokoli, fasulye ve ahudududa, E vitamini; ayçiçeği yağı, zeytinyağı, fındık, badem, soya, ceviz ve fıstıkta, A vitamini; havuç, ıspanak, brokoli, domates, pırasa, marul gibi turuncu, kırmızı, yeşil sebze ve meyvelerde, selenyum; balık ve diğer deniz ürünlerinde bulunur.

Karbonhidratlar hafıza fonksiyonu için iyi
Kompleks karbonhidrat içeren tam tahıl ürünleri folat ve diğer B vitaminlerinden zengindir. Bu besin öğeleri beynin hafıza fonksiyonlarının düzenlenmesine yardım eder. Tam tahıllı ekmekler, esmer pirinç, kepekli makarna, tahıllı kahvaltılık gevrekler yulaf gibi tahıl kaynakları çocuk beslenmesi için de kahvaltıda ve öğünlerde dengeli bir şekilde yer almalıdır.

Demiri unutmayalım!
Demirden zengin besinler zihinsel fonksiyon ve enerji dengesi için önemlidir. Kırmızı et, tavuk, ıspanak, baklagiller, kuru meyveler ve tam tahıllar demirin en önemli kaynaklarıdır.